Recensie De vloedvormer Paul Evanby

Paul Evanby De vloedvormer

De vloedvormer is het tweede deel in de trilogie Het levend zwart van fantasy en SF-auteur Paul Evanby.
Evanby zette hoog in met het eerste deel De scrypturist. Het vervolg De vloedvormer stelt niet teleur, maar toch wist Evanby het hoge niveau niet op alle fronten vast te houden.

In dit tweede deel volgen we de lotgevallen van een aantal personages, zo'n 10 jaar na de gebeurtenissen in De scrypturist. Ze proberen zich te redden in een land dat langzaam steeds verder door de zee overstroomd raakt. De magie van het onderwatervolk de riindrhu (een soort vis/reptielmens) lijkt hiervan de oorzaak.
Evanby weet treffend in beeld te brengen hoe culturen die nauwelijks raakvlakken hebben, omgaan met een grensconflict. Overtuigend schetst hij hoe wederzijds gebrek aan begrip onvermijdelijk leidt tot een opeenvolging van defensieve en vijandelijke acties.

In het begin neemt Evanby de tijd om de lezer inzicht te geven in de verhoudingen die de personages in het eerste deel ontwikkeld hadden, maar gaandeweg het verhaal doet hij dat steeds minder. Hierdoor is het verhaal waarschijnlijk minder goed te begrijpen voor lezers die De scrypturist niet gelezen hebben.

De personages uit deel I zijn elkaar grotendeels uit het oog verloren en komen elkaar nu onder heel andere omstandigheden en in andere rollen weer tegen. Dat is een krachtige zet van Evanby: hierdoor is De vloedvormer een origineel verhaal geworden, en niet zoals zo vaak het geval is, een slappe echo van het eerste deel.
Ik had wat wel wat moeite met de rol die het personage Unylle had in het op gang brengen van het verhaal. Haar drijfveer om weer betrokken te raken bij de gebeurtenissen, vond ik zelf niet overtuigend. Ook verder in het verhaal blijft zij voor mij een karakter dat niet zo uit de verf komt. Het personage Korrel, waarmee ze optrekt, is dan wel weer aansprekend en origineel: een vage, dromerige muzikant.

Verder is een belangrijke rol weggelegd voor Pyrgar, een jonge machinescrypturist (scryptuur is een vorm van schrift met bijzondere krachten) die een schimmige opdracht aanneemt en daarbij ongewild verstrikt raakt in een web van krachten.
In dit tweede deel introduceert Evanby een nieuw riindrhu karakter, Khamoshkh. Middels haar krijgen we meer inzicht in de onderwaterwereld van de riindrhu. Dit zijn prachtige scènes. Gevoelig en met een diep psychologisch inzicht zet Evanby deze onderwatervrouw neer.

Jammer is dat de interactie tussen de personages vaak zo onderkoeld blijft, terwijl er niet alleen enorme druk op hen gelegd wordt, maar de karakters ook nog redenen genoeg hebben om zich van hun minst beminnelijke kanten te laten zien.

Op het gebied van schrijfstijl laat Evanby wederom de lezer niet zitten. In zijn vermogen tot het oproepen van fantastische beelden en kleurrijke situaties in een zorgvuldig afgewogen en zuivere taal evenaart hij Tad Williams. Hij bouwt een bevreemdende, soms sinistere vertelwerkelijkheid op die de lezer krachtig overtuigt.
Toch, waar in De scrypturist toegewerkt werd naar een climax, waarbij het derde deel van het verhaal met meer kracht en snelheid beschreven werd (en ook meer emotionele diepgang kreeg), miste ik deze opbouw in De vloedvormer. Ik kreeg als lezer ongeveer halverwege het boek het gevoel dat ik de grip op de structuur van het verhaal wat begon te verliezen. De spanningsboog wordt te ver opgerekt en moet door te veel personages worden gedragen, waardoor het geheel in de fragmentarische uitwerking verzandt.
Pas in de laatste paar hoofdstukken voel je als lezer weer urgentie, en krijg je het idee dat het hart van het boek wat sneller gaat kloppen. Wat mij betreft lukte het Evanby niet in dezelfde mate als in het eerste deel om de spanning op te voeren gedurende het verhaal.

Ook door de vaagheid die de laatste hoofdstukken omringt, leest dit boek eigenlijk als een grote, lange aanloop naar het derde deel.
Hopelijk heeft Evanby zijn kruit gespaard voor het laatste deel van zijn trilogie.

Ondanks het feit dat De vloedvormer in vergelijking met zijn voorganger iets minder goed van opzet is, is het wederom een roman van hoge kwaliteit.


De vloedvormer
Paul Evanby
ISBN: 978-90-225-5508-8

Reacties