Recensie De paus en de engelen en andere verhalen, Guido Eekhaut

Eerder las ik van Guido Eekhaut al de roman Neon Londen, die mij onder de indruk bracht van de woordbeheersing en gedegen stijl van deze auteur.
In deze bundel laat Eekhaut zien dat het gedachte-experiment hem goed ligt. Daarnaast toont hij dat hij in het kortere werk nog meer literaire risico's durft te nemen alsmede een grotere intensiteit in zijn werk weet te leggen.
Kortom, het kortverhaal zoals het hoort te zijn.

De bundel bevat een selectie verhalen die voor het grootste gedeelte al gepubliceerd waren, onder andere in De brakke hond en Passionata. Ze ogen dan ook grondig geredigeerd en gepolijst.
Het gaat te ver om 21 verhalen in deze bundel te bespreken. Daarom volsta ik met het noemen van mijn favorieten. Niet dat dat noodzakelijk de beste verhalen uit de bundel zijn, maar het zijn wel de verhalen die me ook na lezing van alle verhalen zijn bijgebleven.

Eekhaut levert bijzonder werk in de verhalen waarin hij sterk aanleunt tegen het magisch realisme. Een eenhoorn in het park, waarin het personage een scheur in de straat die hem van de rest van de wereld afzondert zonder meer als realiteit aanvaart, en het verhaal Lamouzeres waarin de auteur speelt met onze waarneming van tijd en ruimte, behoorden tot mijn favoriete verhalen, mede door de sterke vertelstem.
Een licht absurde invalshoek van het normale, of een doortrekken van alledaagse zaken naar het bijzondere, is voor Eekhaut voldoende om een vervreemdende sfeer te scheppen waarin alles mogelijk lijkt.
Een van de thema's die de verhalen bindt is dan ook: wat doet een mens als hij in aanraking komt met het ongerijmde?
Een andere thematische rode draad in de verhalen is de sterfelijkheid van onze soort (of misschien ook wel de oneindigheid), meestal uitgewerkt in verhalen waarin de mensheid op het punt staat te verdwijnen. Ze hebben een zekere geur van vergane glorie, deze verhalen, met meestal berustende en beschouwende personages.
In andere verhalen onderzoekt Eekhaut juist de grenzen van het concept 'mens'. In Pixelslijm vervagen de grenzen tussen de wereld van pixels en vlees en bloed. Het idee is natuurlijk vaker uitgewerkt, maar in dit kleine verhaaltje draagt de taal bij aan de vervaging tussen gescheiden werelden en dat maakt de invalshoek net even interessanter.

Tot mijn grootste favorieten in deze bundel horen toch hoofdzakelijk de echte, onversneden SF-verhalen die direct voortborduren op de klassieken en - hoewel de schrijver zich in zijn voorwoord distantieert van de genreaanduiding - voor mij SF zijn zoals SF hóórt te zijn: een diepgravende, verontrustende zoektocht naar de morele implicaties van huidige en toekomstige ontwikkelingen.
Guido gaat op de schouders van reuzen staan, en dat doet hij zodanig, dat alleen al het verhaal De liefde van vogel en vis, een verhaal over de onmogelijke liefde tussen twee levensvormen die niet verder van elkaar af konden staan, deze bundel de aanschaf meer dan waard maakt.
In De dichter van de integrale spiritualiteit, een verhaal dat eerder meedong naar de eer in de Paul Harland Prijs, borduurt Eekhout op dezelfde wereld verder. Een wereld waarin men tussen de sterren reist en het universum beheerst wordt door de Bouwers.
De sterkste verhalen van deze bundel waren voor mij de laatste twee, Het Poppenhuis en In de Arena, die zich laten lezen als tweeluik.
In Het Poppenhuis pronkt het zout der aarde met gekweekte mensen, Poppen genaamd, die ze als huisdieren met zich meevoeren. Een ontwikkeling die natuurlijk de nodige ethische vragen oproept, die door Eekhaut dus ook inderdaad onderzocht worden - maar uiteraard niet eendimensionaal beantwoord. In het verhaal In de Arena worden deze Poppen vervolgens als gladiatoren ingezet in bloedige gevechten.
Twee verhalen die de lezer bezighouden, lang nadat de laatste zin gelezen is.

Verwacht van deze bundel geen hapklaar leesvoer, al variëren de verhalen van pittige kost tot licht verteerbaar: verwacht vooral proza dat veel overlaat aan de verbeelding van de lezer, dat vragen stelt en een spel speelt met de antwoorden. Is dat niet de essentie van alle goede verbeeldingsliteratuur?

De paus en de engelen en andere verhalen
Guido Eekhaut
uitgeverij Verschijnsel
ISBN: 978-90-78720-15-7

Reacties